wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 1 / 2022
Strony: 52-68
Abstrakt: Tekst jest próbą testowania doświadczenia niesamowitości jako probierza pewnych szczególnie złych, nieludzkich form rzeczywistości społecznej i zwierząt, jako ratujących człowieka w z niesamowitej opresji. Opierając się na trzech tekstach literackich: Emmanuela Levinasa Pies, albo prawo naturalne, Gieorgija Władimowa Wierny Rusłan, historia obozowego psa i Warłama Szałamowa Suka Tamara, tropi autor obecne w nich zjawiska i wydarzenia, dające się uchwycić za pomocą kategorii niesamowitego, tak jak ją rozumie psychoanaliza. Zauważa, że Lacanowski strukturalizm znakomicie odsłania to, jak bardzo niesamowitość kryje się w samych praktykach językowych. Wreszcie odkrywa, że niezapośredniczona przez język relacja, którą zwierzęta nawiązują z człowiekiem, daje im w złych czasach niesamowitą moc naprawiania świata.
Abstract: The text is an attempt to test the experience of the uncanny as a yardstick for certain particularly evil, inhuman forms of social reality and an attempt to show animals as those who can rescue humans from uncanny oppression. Drawing on three literary texts: Emmanuel Levinas’s The Dog, or Natural Law, Georgy Vladimov’s Faithful Ruslan, and Varlam Shalamov’s The Bitch Tamara, the author traces the phenomena and events present in them that can be captured by the category of the uncanny as psychoanalysis understands it. He notes that Lacanian structuralism brilliantly reveals how the uncanny is hidden in language practices themselves. Finally, he shows that the relationship that animals establish with humans, unmediated by language, gives them the uncanny power to fix the world in bad times.
Słowa kluczowe: niesamowite, łagry, totalitaryzm, pies, Levinas, Władimow, Szałamow, Freud, Lacan
Keywords: uncanny, Gulag camps, totalitarianism, dog, Levinas, Vladimov, Shalamov, Freud, Lacan
O autorze: Andrzej Leder (Polska Akademia Nauk, Polska) – filozof, ur. w 1960 roku, doktor habilitowany, profesor w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, praktykuje też psychoterapię. Wydał rozprawę filozoficzną Nauka Freuda w epoce ‘Sein und Zeit’, pracę na temat historii Polski Prześniona rewolucja, ćwiczenie z logiki historycznej, rozprawę dotyczącą idei filozoficznych w XX wiecznej Europie Rysa na tafli. Teoria w polu psychoanalitycznym, oraz Był kiedyś postmodernizm, a także, po angielsku: The Changing Guise of Myths i po niemiecku: Polen in Wachtraum. Die Revolution 1939-1956 und Ihre Folge. Uczy w Szkole Nauk Społecznych IFiS PAN. Mieszka w Warszawie.
About the Author: Andrzej Leder (Polish Academy of Sciences, Poland) is a philosopher, born in 1960, who holds a habilitation and is a professor at the Institute of Philosophy and Sociology of the Polish Academy of Sciences. He also practices psychotherapy. His publications include the philosophical study Nauka Freuda w epoce ‘Sein und Zeit’, the work on Polish history Prześniona rewolucja, ćwiczenie z logiki historycznej, the study of philosophical ideas in twentieth-century Europe Rysa na tafli. Teoria w polu psychoanalitycznym, and Był kiedyś postmodernizm. His works in English include The Changing Guise of Myths, and in German Polen in Wachtraum. Die Revolution 1939–1956 und ihre Folge. He teaches at the School of Social Sciences of the Institute of Philosophy and Sociology of the Polish Academy of Sciences. He lives in Warsaw.
Bibliografia / Bibliography
Freud, S. (1997). Niesamowite. In Pisma psychologiczne. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Kafka, F. (1995). Osiem notatników. Trans. B. L. Surowska. Gdańsk: Wydawnictwo Atext.
Kant, I. (1953). Uzasadnienie metafizyki moralności. Trans. M. Wartenberg. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lévinas, E. (1991). Pies albo prawo naturalne. In Trudna wolność. Eseje o judaizmie. Trans. A. Kuryś. Gdynia: Wydawnictwo Atext.
Szałamow, W. (1987). Suka Tamara. In Opowiadania kołymskie. Trans. S. Wodnik. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA.
Władimow, G. (1999). Wierny Rusłan. Historia obozowego psa. Trans. A. Drawicz. Kraków: Arkana.
Žižek, S. (1998). Przekleństwo fantazji. Trans. A. Chmielewski. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Žižek, S. (2003). Patrząc z ukosa. Do Lacana przez kulturę popularną. Trans. J. Margański. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Licencja:
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa
