Ośrodek Myśli Psychoanalitycznej
Instytut Filozofii i Socjologii PAN
czasoPismo

Być nie na swoim miejscu. Czyli „Makbet” jako tragedia różnicy płciowej

Gustaw Owczarski
15 kwietnia 2025

DOI 10.37240/wb.2024.4.7

wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 4 / 2024

Strony: 80-109

 

Abstrakt: Przez podejście do Makbeta jako do tragedii różnicy płciowej, artykuł ma na celu poszerzenie tego, w jaki sposób rozumiemy Lacanowskie Realne. W pierwszej części artykułu autor podchodzi do zagadnienia Realnego od dwóch stron: od strony realnego fallusa jako tego, który pojawia się nie na swoim miejscu, w którego konceptualizacji szczególnie pomaga teoria Jane Gallop, i oraz od strony realnej kobiecości reprezentowanej przez Lady Makbet, która trzyma tego fallusa nie na miejscu i tym samym jest w stanie rzeczywiście korzystać z rozkoszy. Analiza Makbeta pozwala więc na ponowne zderzenie Lacana z teorią feministyczną, w szczególności w kontekście fallusa i jouissance. Druga część artykułu traktuje o Makbetach odmawiających uznania znaczącego matczyności. Proponowane jest również postrzeganie odmowy (Verwerfung) nie tyle jako odmówienia znaczącego przez podmiot, ile raczej jako odmówienie znaczącemu podmiotu, co pozwala spojrzeć na Realne od trzeciej strony — od strony znaczącego w Realnym. W kontekście matczyności wprowadzona zostaje również – za Brachą Ettinger, której teoria zostaje polemicznie zestawiona z myślą Jane Gallop – kwestia kompleksu łona. Makbet staje się więc przestrzenią spotkania trzeciego i dwudziestego seminarium. Artykuł stanowi próbę „przyłapania Realnego na gorącym uczynku”.

 

Słowa kluczowe: Lacan, Makbet, Realne, fallus, psychoanaliza, teoria feministyczna, różnica płciowa

 

O autorze: Gustaw Owczarski, student. Współprowadzący serię dialektyczną w ramach „koła naukowego myśli współczesnej”. Poeta, redaktor i założyciel pisma literackiego „Trytytka”. Autor książki poetyckiej „Trap Krypt” (wydawnictwo KONTENT, 2023), laureat Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO, wyróżniony w konkursie o Nagrodę Poetycką im. Kazimiery Iłłakowiczówny. Animator kultury. ORCID: 0009-0008-2745-472X.

 

Licencja:

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa

wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 5 / 2025: PSYCHOANALIZA WOBEC SZALEŃSTWA ŚWIATA
Szaleństwo naszych czasów
5 stycznia 2026
DOI 10.37240/wb.2025.5.1 wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 5 / 2025 Strony: 2-4   Jako redakcja wunderBlocka zaproponowaliśmy wspólną medytację nad szaleństwem naszych czasów, gorącej współczesności, medytację prowadzoną za pomocą instrumentarium psychoanalitycznego. Przeczuwaliśmy, że temat może „chwycić”, ale bogactwo i różnorodność odpowiedzi nas zaskoczyły. Od bardzo ogólnych rozważań na temat realnego charakteru społeczeństw wspołczesnych, ich pragnień … Czytaj dalej „wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 5 / 2025: PSYCHOANALIZA WOBEC SZALEŃSTWA ŚWIATA”

Redakcja:

  • dr Barbara Barysz, Instytut Filozofii i Socjologii PAN – sekretarzyni redakcji
  • mgr Agata Bielińska, Graduate School for Social Research – redaktorka
  • mgr Julia Jastrzębska, Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychoanalitycznej – redaktora
  • dr hab. Ewa Kobylińska-Dehe, Instytut Filozofii i Socjologii PAN – redaktorka
  • mgr Zbigniew Kossowski, Polskie Towarzystwo Psychoanalityczne – redaktor
  • prof. Andrzej Leder, Instytut Filozofii i Socjologii PAN – redaktor
  • dr hab. Adam Lipszyc, Instytut Filozofii i Socjologii PAN – redaktor naczelny
  • dr Antoni Zając, Wydział Polonistyki UW – redaktor

Kontakt: wunderblock@ifispan.edu.pl

ISSN: 2720-4391

Ośrodek Myśli Psychoanalitycznej