DOI 10.37240/wb.2025.5.3
wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 5 / 2025
Strony: 18-32
Abstrakt: Artykuł stanowi kliniczno-teoretyczną refleksję nad doświadczeniem pacjenta, nazwanego Światosławem, którego życie psychiczne rozpięte jest między agorafobicznym lękiem a zachłannym poszukiwaniem niekończącej się stymulacji. Jego przeżycia, wpisane w kontekst kultury algorytmicznej, ukazują dynamikę współczesnych obron – od pozycji schizoparanoidalnej po zamknięcie w klaustrum jouissance. Pojęcie to, inspirowane opisem Meltzera, a wzbogacone perspektywą Lacana i Freuda, odnosi się do solipsystycznego zatrzaśnięcia w przestrzeni popędu śmierci i pragnienia oceanicznego, gdzie rozkosz stapia się z bólem i letargiem. Artykuł podejmuje próbę zrozumienia, w jaki sposób współczesne figury kulturowe – od Donalda Trumpa, przez Elona Muska i MrBeasta, aż po sztuczną inteligencję – stają się obiektami wyobraźni i pragnień, oferując złudzenie pełni i kontroli. Autorka analizuje doświadczenie własnego reverie w pracy z pacjentem, ukazując je jako możliwe lekarstwo na samotność i hibernacyjność współczesnego podmiotu. Tekst wskazuje, że psychoanaliza – rozumiana jako stan umysłu, zdolność wytrzymywania sprzeczności i poszukiwania prawdy emocjonalnej – może wnieść istotny wkład w kulturę, zagrożoną przez prenatalne obrony i algorytmiczne symulakry.
Słowa kluczowe: klaustrum jouissance, pozycja prenatalna, pozycja schizoparanoidalna, kultura algorytmiczna, agorafobia, reverie, psychoanaliza kultury
O autorce: Maja Stefaniec-Muchorowska – psycholożka i psychoterapeutka psychoanalityczna, związana z Wrocławskim Centrum Psychoterapii. Autorka tekstów eseistycznych i refleksyjnych z pogranicza psychoanalizy, filozofii i sztuki. Podejmuje dialog pomiędzy klasyczną teorią psychoanalityczną a współczesną kulturą, językiem i sztuką, poszukując nowych sposobów rozumienia doświadczeń psychicznych i dynamiki nieświadomości.
Licencja:
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa
