wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 1 / 2022
Strony: 118-130
Abstrakt: Autor tego szkicu podejmuje się ponownej lektury eseju Sigmunda Freuda Niesamowite, zwracając szczególną uwagę na obecne w nim aporie, dwuznaczności i przemilczenia. Mają one związek z dialektyką podmiotowych ekspozycji i ukryć, przypominającą strukturę samego Niesamowitego, które w interpretacji Nicholasa Royle’a urasta do rangi jednego z najistotniejszych pojęć psychoanalizy. Zgodnie z hipotezą artykułu, praca Freuda wykracza poza ramy rozprawy naukowej – stanowi raczej opowieść o tym, co widmowo powraca, choć sprawiało wrażenie przezwyciężonego. Ostatnia część poświęcona jest prowokacyjnej lekturze Niesamowitego i Piaskuna autorstwa Nicholasa Randa i Marii Török, którzy zwracają uwagę na rolę spojrzenia i motywu oczu w obu tekstach.
Abstract: The author of this essay undertakes a rereading of Sigmund Freud’s essay The Uncanny, paying particular attention to the aporias, ambiguities, and silences present in it. These have to do with the dialectic of subject exposures and concealments, reminiscent of the structure of the uncanny itself, which, in Nicholas Royle’s interpretation, rises to become one of the most essential concepts of psychoanalysis. According to the main hypothesis of the paper, Freud’s work goes beyond the confines of a scholarly dissertation—rather, it is a story of what spectrally returns, though it seemed to have been overcome. The final section is devoted to a provocative reading of The Uncanny and The Sandman by Nicholas Rand and Maria Török, who draw attention to the role of the gaze and the motif of the eyes in both texts.
Słowa kluczowe: Niesamowite, psychoanaliza, psychoanalityczna teoria podmiotu, sekret, Sigmund Freud
Keywords: uncanny, psychoanalysis, psychoanalytic theory of the subject, secret, Sigmund Freud
O autorze: Antoni Zając (Uniwersytet Warszawski, Polska) – mgr, doktorant w Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Realizuje projekt grantowy poświęcony życiu i twórczości Leo Lipskiego. Zainteresowania naukowe: literatura polska XX i XXI wieku, zastosowania psychoanalizy do interpretacji tekstu literackiego, związki między filozofią, teologią i literaturą współczesną, teoria postsekularna. ORCiD: 0000-0002-8430-5455.
About the Author: Antoni Zając (University of Warsaw, Poland) holds an MA and is a doctoral student at the Doctoral School of Humanities at the University of Warsaw. He is carrying out a grant-funded research project devoted to the life and work of Leo Lipski. His research interests include Polish literature of the twentieth and twenty-first centuries, the application of psychoanalysis to the interpretation of literary texts, the relationships between philosophy, theology, and contemporary literature, and postsecular theory. ORCID: 0000-0002-8430-5455.
Bibliografia / Bibliography
Abraham, N. (1994). Notes on Phantom: A Complement to Freud’s Metapsychology. In M. Török & N. Abraham, The Shell and the Kernel: Renewals of Psychoanalysis (Vol. 1). Trans. N. Rand. Chicago.
Barnaby, A. (2015). “After the Event”: Freud’s Uncanny and the Anxiety of Origins. The Psychoanalytic Quarterly, 84(4).
Bloom, H. (1982). Agon: Towards a Theory of Revisionism. New York & Oxford.
Bloom, H. (2003). Mapa przekrzywień. Trans. A. Lipszyc. Literatura na Świecie, 2003(9–10).
Cixous, H. (1976). Fiction and Its Phantoms: A Reading of Freud’s Das Unheimliche (The “Uncanny”). Trans. R. Dennomé. New Literary History, 7(3).
Deleuze, G. (1997). Różnica i powtórzenie. Trans. B. Banasiak & K. Matuszewski. Warszawa.
Dolar, M. (1991). “I Shall Be With You on the Wedding Night”: Lacan and the Uncanny. October, 58.
Freud, S. (1996). Objaśnianie marzeń sennych. Trans. R. Reszke. Warszawa.
Freud, S. (1997). Niesamowite. In Pisma psychologiczne. Trans. R. Reszke. Warszawa.
Hoffmann, E. T. A. (2021). Piaskun. Trans. A. Lange (actually translated by F. Faleński). Wolne Lektury. Accessed July 10, 2021.
Jentsch, E. (2014). O psychologii niesamowitego. Trans. A. Żukrowska. Autoportret, 2014(4). Accessed July 10, 2021.
Jones, M. V. (1986). ‘Der Sandmann’ and ‘the Uncanny’: A Sketch for Alternative Approach. Paragraph, 7.
Kofman, S. (1991). Freud and Fiction. Trans. S. Wykes. Cambridge: Polity Press.
Lipszyc, A. (2019). Powieść spekulatywna. In Freud: Logika doświadczenia. Spekulacje marańskie. Warszawa.
Lyndenberg, R. (1997). Freud’s Uncanny Narratives. PMLA, 112(5).
Rand, N., & Török, M. (1994). The Sandman Looks at “The Uncanny”. In S. Shamdasani & M. Münchow (eds.), Speculations After Freud: Psychoanalysis, Philosophy and Culture. London & New York.
Rand, N., & Török, M. (1997). Freud’s Dreams: Witnesses to His Family Disaster. In Questions for Freud: The Secret History of Psychoanalysis. Cambridge, MA & London.
Ranocchi, E. (2014). [No title]. Autoportret, 2014(4).
Royle, N. (2003). The Uncanny. Manchester.
Royle, N. (2014). Niesamowite. Trans. M. Choptiany. Autoportret, 2014(4).
Świtek, G. (2014). Niesamowicie, czyli o efektach architektury. Autoportret, 2014(4).
Vidler, A. (2004). Nieswojskie domy. Trans. G. Świtek. Konteksty, 2004(3–4).
Weber, S. (1973). The Sideshow, or: Remarks on a Canny Moment. MLN, 88(3).
Licencja:
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa
