DOI 10.37240/wb.2025.5.10
wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 5 / 2025
Strony: 137-149
Abstrakt: W niniejszym artykule zadano pytanie, w jaki sposób psychoanaliza może przyczynić się do zrozumienia „szalonego” świata. Autorzy proponują model dwóch ścieżek radzenia sobie z niepewną przyszłością we współczesnym polikryzysie: (I) kontro-fobiczne pseudoradzenie sobie poprzez przekształcanie rozproszonych lęków w kontrolowane przyczyny i pewniki – kosztem zaprzeczania, eksternalizacji i rozszczepienia; (II) podejście tolerujące napięcie, które uznaje lęk, niepewność i żałobę, jednocześnie kultywując emocjonalną zdolność do radzenia sobie z przyszłością. Artykuł proponuje rozróżnienie między teraźniejszą przyszłością (tworzone obecnie obrazy tego, co będzie) a przyszłą teraźniejszością (to, co ma nadejść, ale nie można tego jeszcze sobie wyobrazić) i wprowadza dynamiczne avant-coup jako zdolność do „pustego” oczekiwania, które pozostaje otwarte na to, co nieprzewidziane. Rezultatem jest psychoanalityczna podstawa umożliwiająca negatywno-utopijne podejście do otwartych przyszłości.
Abstract: This article asks what psychoanalysis can contribute to understanding a “mad” world. The authors propose a model of two pathways for dealing with an uncertain future in the contemporary polycrisis: (I) a counterphobic pseudo-coping that narrativizes diffuse anxieties into controllable causes and certainties – at the cost of denial, externalization, and splitting; (II) a tension-tolerant approach that acknowledges anxiety, uncertainty, and mourning while cultivating emotional future-capability. The paper proposes a distinction between present future (images we form now of what will be) and future present (what is to come but cannot yet be imagined), and introduces dynamic avant-coup as a capacity for “empty” waiting that remains open to the unforeseen. The result is a psychoanalytic groundwork for enabling a negative- utopian stance toward open futures.
Słowa kluczowe: społeczne nieświadome, emocjonalna otwartość na to, co przyszłe, avant-coup, puste oczekiwanie, szaleństwo
Keywords: social unconscious, emotional future-capability, avant-coup, empty waiting, madness
O autorach:
Prof. dr Timo Storck (Psychologische Hochschule Berlin, Niemcy) jest profesorem zwyczajnym psychologii klinicznej i psychoterapii w Psychologische Hochschule Berlin oraz praktykującym psychoanalitykiem (IPA) w Berlinie i Heidelbergu. Jego zainteresowania naukowe obejmują badania konceptualne w psychoterapii, metodologię psychoanalityczną, psychoanalizę i film oraz psychoanalizę i przyszłość.
Dr Ceren Doğan (Psychologische Hochschule Berlin, Niemcy) jest psychoterapeutką i psychoanalityczką (IPA) prowadzącą prywatną praktykę. Jest również badaczką podoktorską w Instytucie Prewencji Psychospołecznej i Psychoterapii Uniwersytetu w Heidelbergu, gdzie koncentruje się na antysemityzmie, tożsamości zbiorowej, traumie społecznej oraz psychospołecznych uwarunkowaniach orientacji na przyszłość. Jej badania łączą perspektywę psychoanalizy i psychologii społecznej, aby analizować, w jaki sposób nieświadome dynamiki kształtują konflikty społeczne i zdolność do wyobrażania sobie zrównoważonych przyszłości.
About the authors:
Prof. Dr. Timo Storck (Psychologische Hochschule Berlin, Germany) – is a full professor of Clinical Psychology and Psychotherapy at the Psychologische Hochschule Berlin and a practicing psychoanalyst (IPA) in Berlin and Heidelberg. His academic interest lies in conceptual research in psychotherapy, psychoanalytic methodology, psychoanalysis and film, and psychoanalysis and the future.
Dr. Ceren Doğan (Psychologische Hochschule Berlin, Germany)- is a psychotherapist and psychoanalyst (IPA) in private practice. She is also a postdoctoral researcher at the Institute for Psychosocial Prevention and Psychotherapy at the University of Heidelberg, where her work focuses on antisemitism, collective identity, social trauma, and the psychosocial conditions of future orientation. Her research combines psychoanalytic and social-psychological perspectives to explore how unconscious dynamics shape social conflict and the capacity to imagine sustainable futures.
Bibliografia / Bibliography
Baraitser, L. (2017). Enduring Time. New York & London: Bloomsbury.
Erdheim, M. (2013). Gesellschaftlich Unbewusstes. Psyche. Zeitschrift für Psychoanalyse, 67, 1023–1050.
Freud, S. (2000). Konstruktionen in der Analyse. In Schriften zur Behandlungstechnik (pp. 393–406). Frankfurt am Main: S. Fischer.
Freud, S. (2000). Die Traumdeutung. Frankfurt am Main: S. Fischer.
Lacan, J. (2006). Écrits. Trans. B. Fink. New York & London: W. W. Norton & Company.
Lacan, J. (1996). Réponses à des étudiants en philosophie sur l’objet de la psychanalyse. Cahiers pour l’Analyse, 3, 5–13.
Laplanche, J. (2017). Après-Coup. New York: UIT Books.
Laplanche, J. (1998). Die Psychoanalyse als Anti-Hermeneutik. Psyche. Zeitschrift für Psychoanalyse, 52, 605–617.
Lorenzer, A. (1986). Tiefenhermeneutische Kulturanalyse. In A. Lorenzer (ed.), Kultur-Analysen. Frankfurt am Main: Fischer.
Parsons, M. (2022). Lebendigkeit in der Psychoanalyse. Gießen: Psychosozial-Verlag.
Plassmann, R. (2016). Die Technik der Prozessdeutung. Forum der Psychoanalyse, 32, 443–460.
Sterba, R. (1934). Das Schicksal des Ichs im therapeutischen Verfahren. Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse, 20, 66–73.
Storck, T. (2011). Spiel am Werk. Künstlerisches Arbeiten als Subjektivierung. Psyche. Zeitschrift für Psychoanalyse, 65, 1156–1178.
Storck, T. (2024). Psychoanalysis and Film. Heidelberg & Berlin: Springer.
Storck, T. (2024). Die Psychodynamik des Wartens. Eine metapsychologische Untersuchung. Psyche. Zeitschrift für Psychoanalyse, 78(12), 1089–1120.
Storck, T. (2025). Krisen auf der Couch. Aufgaben der Psychoanalyse in apokalyptischen Zeiten. Stuttgart: Klett-Cotta.
Storck, T. (2025). Vorträglichkeit. Konzeptuelle Bestimmung und Beitrag der Psychoanalyse zur Futures Literacy. Psyche. Zeitschrift für Psychoanalyse, 79(8), 635–665.
Storck, T. (ed.). (2012). Zur Negation der psychoanalytischen Hermeneutik. Gießen: Psychosozial-Verlag.
Thomä, H., & Kächele, H. (2006). Psychoanalytische Therapie. Forschung. Heidelberg & Berlin: Springer.
Will, H. (2018). Wie ungesättigte Deutungen entstehen. Psyche. Zeitschrift für Psychoanalyse, 72, 374–396.
Zepf, S., & Seel, D. (2020). Psychoanalyse und das gesellschaftlich Unbewusste. Gießen: Psychosozial-Verlag.
Žižek, S. (2022). Surplus-Enjoyment: A Guide for the Non-Perplexed. London: Bloomsbury.
Licencja:
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa
