DOI 10.37240/wb.2023.3.1
wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 3 / 2023
Strony: 2-17
Abstrakt: Pierwsza część artykułu prezentuje zarys psychoanalitycznej koncepcji Nachträglichkeit, rozwój tej idei u Freuda i jej recepcję w psychoanalizie. Przedstawia się tu różne formy Nachträglichkeit, próbując je usystematyzować. Druga część artykułu dotyczy współczesnego stanu społeczeństwa i podejmuje sformułowanie Alexandra Klugego, który mówił o „rozciągniętej teraźniejszości”, nieznającej tego, co przyszłe. W obliczu obecnej sytuacji – pandemii koronawirusa, wojny, zmian klimatycznych – diagnoza ta wydaje się trafna; strach w teraźniejszości przesłania przyszłość i prowadzi do tęsknoty za przeszłością, która wydaje się lepsza, co wykorzystują ruchy prawicowe.
Abstract: The first part of the paper provides an overview of the psychoanalytic notion of Nachträglichkeit, the development of the concept in Freud, and its reception within psychoanalysis. Various forms of Nachträglichkeit are presented in an attempt to systematize it. The second part of the paper deals with the contemporary state of society and takes up Alexander Kluge’s formulation, who spoke of the “stretched present” that knows no future. In the face of the current situation—the coronavirus pandemic, war, and climate change—this diagnosis seems to be correct; fear in the present obscures the future and leads to a longing for a seemingly better past, a sentiment exploited by right-wing movements.
Słowa kluczowe: naznaczenie wsteczne, dwuczasowość, czas w psychoanalizie, zmiana, diagnoza współczesności
Keywords: Nachträglichkeit, bi-temporality, time in psychoanalysis, change, time diagnostics
O autorce: Christine Kirchhoff (International Psychoanalytic University Berlin, Niemcy), profesorka psychoanalizy, teorii podmiotowości i teorii kultury na International Psychoanalytic University w Berlinie (IPU), a także praktykująca psychoanalityczka (członkini BPI/DPV/ IPA). W swojej pracy koncentruje się na metapsychologii i psychoanalitycznych badaniach pojęciowych, psychoanalizie i teorii krytycznej, krytycznych diagnozach współczesności oraz relacjach psychoanalizy i zmian klimatycznych.
About the Author: Christine Kirchhoff (International Psychoanalytic University Berlin, Germany) is a professor of psychoanalysis, theories of subjectivity, and cultural theory at the International Psychoanalytic University Berlin (IPU), as well as a practicing psychoanalyst and a member of the BPI/DPV/IPA. Her work focuses on metapsychology and psychoanalytic conceptual research, psychoanalysis and critical theory, critical diagnoses of the present, and the relationship between psychoanalysis and climate change.
Bibliografia / Bibliography
Birksted-Breen, D. (2003). Time and the après-coup. International Journal of Psychoanalysis, 84(6), 1501–1515.
Blumfeld. (2002). “Der Angriff der Gegenwart (auf meine übrige Zeit).” In Die Welt ist schön. Hamburg: Blumfeld Tonträger.
Eickhoff, F.-W. (2005). Über Nachträglichkeit. Die Modernität eines alten Konzept. Jahrbuch der Psychoanalyse, 51, 139–161.
Erdheim, M. (1993). Psychoanalyse, Adoleszenz und Nachträglichkeit. Psyche, 49, 935–950.
Faulkner, W. (1980). Requiem dla zakonnicy. Trans. W. Niepokólczycki. Warszawa: PIW.
Freud, S. (1986). Briefe an Wilhelm Fließ, 1887–1904. Ed. J. M. Masson. Frankfurt am Main: S. Fischer.
Freud, S. (1998). Człowiek imieniem Mojżesz a religia monoteistyczna. In Pisma społeczne. Trans. A. Ochocki & R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (n.d.). Entwurf einer Psychologie. In Gesammelte Werke. Nachtragsband. Ed. A. Freud et al. Frankfurt am Main: S. Fischer.
Freud, S. (2007). Nieświadomość. In Psychologia nieświadomości. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (1999). Seksualność w etiologii nerwic. In Życie seksualne. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (n.d.). Über Deckerinnerungen. In Gesammelte Werke (Vol. I). Ed. A. Freud et al. Frankfurt am Main: S. Fischer.
Freud, S. (2001). W kwestii etiologii nerwic. In Histeria i lęk. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (2000). Z historii nerwicy dziecięcej. In Dwie nerwice dziecięce. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S., & Breuer, J. (2008). Studia nad histerią. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Green, A. (1974). Surface Analysis, Deep Analysis (The Role of the Preconscious in Psychoanalytical Technique). International Review of Psychoanalysis, 1, 415–423.
Green, A. (2000). The Central Phobic Position: A New Formulation of the Free Association Method. International Journal of Psychoanalysis, 81(3), 429–451.
Green, A. (2003). Zeitlichkeit in der Psychoanalyse. Zersplitterte Zeit. Psyche, 57, 869–877.
Kirchhoff, C. (2009). Das psychoanalytische Konzept der Nachträglichkeit. Zeit, Bedeutung und die Anfänge des Psychischen. Gießen: Psychosozial-Verlag.
Kluge, A. (1985). Der Angriff der Gegenwart auf die übrige Zeit. Frankfurt am Main: Syndikat.
Lacan, J. (1995). Funkcja i pole mówienia i mowy w psychoanalizie. Trans. B. Gorczyca & W. Grajewski. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Laplanche, J. (1988). Die allgemeine Verführungstheorie. Tübingen: edition diskord.
Laplanche, J. (1996). Die unvollendete kopernikanische Revolution in der Psychoanalyse. Gießen: Psychosozial-Verlag.
Lessenich, S. (2016). Neben uns die Sintflut. Die Externalisierungsgesellschaft und ihr Preis. Berlin: Hanser.
Marion, P. (2012). Some Reflections on the Unique Time of Nachträglichkeit in Theory and Clinical Practice. International Journal of Psychoanalysis, 93(2), 317–340.
Perelberg, R. (2006). The Controversial Discussions and après-coup. International Journal of Psychoanalysis, 87(5), 1199–1220.
Licencja:
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa
