DOI 10.37240/wb.2024.4.2
wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 4 / 2024
Strony: 4-16
Abstrakt: Tekst podejmuje kwestię złożonej natury seksualności i tożsamości w kontekście psychoanalizy. Wiersz Czesława Miłosza „Esse” stanowi tu punkt wyjścia rozważań o napięciu między pragnieniem a niemożnością pełnego posiadania obiektu pragnienia, co prowadzi do odkrycia siebie i własnej niekompletności. Pierwsza część artykułu omawia te zagadnienia w odniesieniu do teorii popędowej Freuda oraz zjawisk współczesnej kultury, nazwanej przez Jacka Dukaja „kulturą bezpośredniego transferu przeżyć”. Na drugą część artykułu składają się winiety kliniczne, ukazujące pracę terapeutyczną z młodymi pacjentami. Osoby te cierpią z powodu trudności w opracowaniu własnej seksualności w powiązaniu z relacją z obiektem, co prowadzi do znaczących kłopotów z budowaniem własnej tożsamości. Zarówno doświadczenie kliniczne, jak i próby teoretycznej konceptualizacji tych zjawisk wskazują, że seksualność stanowi poważne wyzwanie dla rozumienia relacji z drugim człowiekiem i eksploracji własnych tajemnic. Proces ten wymaga akceptacji braku i niepewności, która ma podstawowe znaczenie dla zrozumienia siebie i budowania autentycznych relacji.
Abstract: The text addresses the complexity of sexuality and identity in the context of psychoanalysis. Here, Czesław Miłosz’s poem Esse provides a starting point for considering the tension between desire and the impossibility of fully possessing the object of desire, which leads to the discovery of oneself and one’s own incompleteness. The first part of the article discusses these issues in relation to Freud’s theory of the drive and the phenomena of contemporary culture, referred to by Jacek Dukaj as a “culture of the direct transfer of sensations.” The second part of the article consists of clinical vignettes showing therapeutic work with young adults. These individuals experience difficulties in working through their sexuality in relation to their relationship with an object, leading to significant difficulties in constructing their own identity. Both clinical experience and attempts to theoretically conceptualize these phenomena indicate that sexuality is a major challenge to understanding one’s relationship with the other and exploring one’s own mysteries. This process requires the acceptance of lack and uncertainty, which is crucial to understanding oneself and building authentic relationships.
Słowa kluczowe: seksualność, popęd, tożsamość, obiekt pragnienia, doświadczenie
Keywords: sexuality, drive, identity, object of desire, experience
O autorce: Edyta Biernacka (Polskie Towarzystwo Psychoanalityczne, Polska) – psychoanalityczka, członkini International Psychoanalytical Association i Polskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego, psychoterapeutka i superwizorka w Oddziale Leczenia Zaburzeń Osobowości Szpitala Klinicznego im. dr. Józefa Babińskiego w Krakowie, współprowadzi Krakowską Szkołę Psychoterapii Psychoanalitycznej.
About the Author: Edyta Biernacka (Polish Psychoanalytic Society, Poland) is a psychoanalyst and a member of the International Psychoanalytical Association and the Polish Psychoanalytic Society. She is a psychotherapist and supervisor at the Personality Disorders Treatment Unit of the Dr. Józef Babiński Clinical Hospital in Kraków and co-directs the Kraków School of Psychoanalytic Psychotherapy.
Bibliografia / Bibliography
Bell, D. (2024). Further Thoughts on Gender Identity Disturbance in Children and Adolescents. Paper presented at the 37th Annual Conference of the European Psychoanalytical Federation, Florence, March 22–24, 2024.
Bell, D. (2016). The World as It Is vs. the World as I Would Like It to Be. Contemporary Reflections on Freud’s “Formulations on the Two Principles of Mental Functioning.” In G. Legorreta & L. J. Brown (eds.), On Freud’s “Formulations on the Two Principles of Mental Functioning”. London: Karnac.
Bollas, C. (2020). Znaczenie i melancholia. Życie w epoce oszołomienia. Trans. D. Golec. Warszawa: Oficyna Ingenium.
Caparrós, M. (2023). Ñameryka. Trans. W. Charchalis. Warszawa: Wydawnictwo Literackie.
Chen, A. (2024). Asy. Czego może nas nauczyć aseksualność. Trans. A. Kamińska. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
Chollet, M. (2019). Czarownice. Niezwyciężona siła kobiet. Trans. S. Królak. Kraków: Wydawnictwo Karakter.
Dukaj, J. (2019). Po piśmie. Warszawa: Wydawnictwo Literackie.
Evans, S., & Evans, M. (2021). Gender Dysphoria: A Therapeutic Model for Working with Children, Adolescents and Young Adults. Bicester, Oxfordshire: Phoenix Publishing House.
Freud, S. (1994). Analiza skończona i nieskończona. In Poza zasadą przyjemności. Trans. J. Prokopiuk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Freud, S. (2007). Popędy i ich losy. In Psychologia nieświadomości. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (1996). Psychoanalityczne uwagi o autobiograficznie opisanym przypadku paranoi. In Charakter a erotyka. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (1999). Trzy rozprawy z teorii seksualnej. In Życie seksualne. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (2007). Uwagi na temat dwóch zasad procesu psychicznego. In Psychologia nieświadomości. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Freud, S. (2019). Żałoba i melancholia. In M. Musiał (ed.), Znienawidzony obiekt miłości. Psychoanalityczne studia nad depresją. Trans. A. Czownicka. Gdańsk: Wydawnictwo Imago.
Guignard, F. (2013). Psychic Development in a Virtual World. In A. Lemma & L. Caparrotta (eds.), Psychoanalysis in the Technoculture Era. London: Routledge.
Guignard, F. (2022). Rozwój seksualności i budowanie self u dzisiejszych nastolatków. Trans. K. Laurent. In Czy muszę wybrać. Kobieta czy mężczyzna? Określanie tożsamości płciowej. Materials from the 20th Conference of the Polish Psychoanalytic Society, Warsaw.
Hinshelwood, R. D. (2018). Intuition from Beginning to End? Bion’s Clinical Approaches. British Journal of Psychoanalysis, 34(2), 198–213.
Jucewicz, A. (2023). To nieprawda, że młodzi się nie buntują. Ich buntem jest depresja. Wywiad z Andrzejem Lederem. Gazeta Wyborcza. Wolna Sobota, June 8, 2023.
Kohon, G. (2022). Żegnaj, seksualności. In R. J. Perelberg (ed.), Biseksualność psychiczna. Dialog brytyjsko-francuski. Podejście psychoanalityczne. Trans. M. Szpak & W. Turopolski. Gdańsk: Wydawnictwo Imago.
Leder, A. (2007). Nauka Freuda w epoce „Sein und Zeit”. Warszawa: Fundacja Aletheia.
Lemma, A. (2016). Ciało w umyśle. Rozważania o ciele w psychoanalizie i w programach telewizyjnych. Trans. D. Golec, K. Okoń, M. Bieniewicz-Wolak, M. Kruszyńska-Mąka & M. Lipińska. Warszawa: Oficyna Ingenium.
Lemma, A. (2021). Pod skórą. Psychoanalityczne studium modyfikacji ciała. Gdańsk: Wydawnictwo Imago.
Lemma, A. (2022). Transgender Identities: A Contemporary Introduction. London: Routledge.
Miłosz, C. (2011). Esse. In Wiersze wszystkie. Kraków: Znak.
Mollon, P. (2008). The Inherent Shame of Sexuality. In C. Pajaczkowska & I. Ward (eds.), Shame and Sexuality: Psychoanalysis and Visual Culture. London: Routledge.
Pajaczkowska, C., & Ward, I. (2008). Shame and Sexuality: Psychoanalysis and Visual Culture. London: Routledge.
Perelberg, R. J. (2022). Biseksualność psychiczna. Dialog brytyjsko-francuski. Podejście psychoanalityczne. Trans. M. Szpak & W. Turopolski. Gdańsk: Wydawnictwo Imago.
Pollock, G. (2008). The Visual Poetics of Shame: A Feminist Reading of Freud’s Three Essays on the Theory of Sexuality (1905). In C. Pajaczkowska & I. Ward (eds.), Shame and Sexuality: Psychoanalysis and Visual Culture. London: Routledge.
Scarfone, D. (2024). Desexualization: An Interesting Problem in The Ego and the Id. The International Journal of Psychoanalysis, 104(6), 1101–1109.
Steiner, J. (2021). Kobiecość nie do zniesienia. In Iluzja, rozczarowanie i ironia w psychoanalizie. Trans. A. Kaja. Warszawa: Oficyna Ingenium.
Tubert-Oklander, J. (2016). The Quest for the Real. In G. Legorreta & L. J. Brown (eds.), On Freud’s “Formulations on the Two Principles of Mental Functioning” (pp. 185–200). London: Karnac.
Van Haute, P., & Westerink, H. (2021). Reading Freud’s Three Essays on the Theory of Sexuality: From Pleasure to the Object. London: Routledge.
Waddell, M. (2015). Światy wewnętrzne. Psychoanaliza i rozwój osobowości. Trans. D. Golec, M. Kruszyńska-Mąka & A. Pałynyczko-Ćwiklińska. Warszawa: Oficyna Ingenium.
Licencja:
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa![]()

