Autor: Jan Potkański

DOI 10.37240/wb.2025.5.8

wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 5 / 2025

Strony: 109-120

 

Abstrakt: Artykuł przedstawia psychoanalizę centralnego fantazmatu późnej twórczości Jarosława Marka Rymkiewicza, wykazując, że u jego podstaw leży traumatyczne wspomnienie śmierci pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej, Gabriela Narutowicza, w politycznie motywowanym zamachu. Wspomnienie to zostało zaszyfrowane w wyobrażeniach i środkach poetyckich charakterystycznych dla owej twórczości w sposób analogiczny do symptomów nerwicowych. Interpretacja wybranych przedstawień i aspektów poetyki stanowi punkt wyjścia dla refleksji nad rolą hermeneutyki literackiej w diagnozowaniu aktualnych problemów społeczno-politycznych.

 

Słowa kluczowe: Jarosław Marek Rymkiewicz, Gabriel Narutowicz, Eligiusz Niewiadomski, zamach, królobójstwo, wyparcie

 

O autorze: Jan Potkański – profesor uczelni na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się literaturą polską XX wieku i najnowszą, a także związkami literatury z filozofią i psychoanalizą. Ostatnio szczególnie intensywnie bada prozę rówieśników z roczników siedemdziesiątych. Niedawno szukał też jednak ukrytych odniesień historycznych w prozie Jarosława Iwaszkiewicza i Zofii Nałkowskiej. Główne inspiracje: Lacan, Deleuze, Badiou. ORCID: 0000-0002-9332-1940.

 

Licencja:

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa

DOI 10.37240/wb.2022.2.7

wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 2 / 2022

Strony: 121-138

 

Abtrakt: Artykuł spekulatywnie rozwija niektóre wątki sporu Derridy z Foucaultem, zapoczątkowanego odczytem Cogito i historia szaleństwa, zwłaszcza te dotyczące źródłowej jedności rozumu i dotkniętego obłędem nie-rozumu – figury, której strukturalne wzorce Derrida zaczerpnął z filozofii niemieckiej, przede wszystkim Kanta, Hegla i Heideggera. Zestawienie ich z psychoanalitycznym modelem perwersji pozwala praktycznie odróżnić pełną racjonalność rozumu „wyższego” od pospolitego rozsądku skażonego relacją wiedzy z władzą, do którego rozumność jest zwykle – także przez Foucaulta – redukowana, ze szkodą jednak dla poznawczego i moralnego rozwoju jednostek i cywilizacji.

 

Słowa kluczowe: nerwica, psychoza, perwersja, psychopatologia życia codziennego

 

O autorze: Jan Potkański, dr hab., adiunkt w Zakładzie Literatury XX i XXI wieku na Wydziale Polonistyki UW, autor książek: Sobowtór. Różewicz a psychoanaliza Jacques’a Lacana i Melanie Klein (2004), Sens nowoczesnego wiersza. Wersyfikacja Białoszewskiego, Przybosia, Miłosza i Herberta (2004), Parabazy wpływu. Iwaszkiewicz – Bloom – Lacan (2008), Epoka spojrzenia. Literatura ispołeczeństwo nowego kapitalizmu (2014), Wolność realnego. Kant, Hegel i Deleuze a literatura polska (2018). ORCID 0000-0002-9332-1940.

 

Licencja:

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa