DOI 10.37240/wb.2025.5.9
wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, nr 5 / 2025
Strony: 121-136
Abstrakt: Artykuł zamierza poddać analizie pojęcie czynu za pomocą metodologii dostarczonej przez psychoanalizę lacanowską. Obecnym w nim punktem wyjścia jest morderstwo dokonane 7 maja 2025 na Uniwersytecie Warszawskim. Zamiast psychologizowania sprawcy zaproponowane zostaje rozważenie samego czynu. Odbywa się to poprzez zestawienie dwóch par pojęciowych. Pierwsza z nich, przejście do czynu i wyczynianie, pochodzi od Jacques’a Lacana. Zostaje ona uzupełniona przez komentarze Jacques’a-Alaine’a Millera i Bogdana Wolfa oraz postawiona w kontekście pojęcia psychozy zwykłej. Jako taka okazuje się jednak niewystarczająca. Z pomocą przychodzi użyte przez Jeana Alloucha pojęcie epickiego skoku jako przeciwieństwa przejścia do czynu. Nałożenie na siebie tych dwóch par pojęciowych pozwala opracować strukturę czynu, dzięki której zostaje on zlokalizowany w przestrzeni pomiędzy dwiema śmierciami. Ta lokalizacja służy następnie krytyce ujęcia czynu przez Pierre’a Legendre’a w Zbrodni kaprala Lortie. Artykuł kończy się analizą przywoływanego powyżej morderstwa w kontekście opracowanych w eseju przypadków.
Abstract: The article aims to analyze the concept of the act using the methodology of Lacanian psychoanalysis. It takes as its starting point the murder committed on May 7 at the University of Warsaw. Instead of psychologizing the perpetrator, the article proposes an inquiry into the concept of the act itself. This is pursued by juxtaposing two pairs of concepts. The first pair, passage to the act and acting out, comes from Jacques Lacan. It is supplemented by comments from Jacques-Alain Miller and Bogdan Wolf and situated in the context of the concept of ordinary psychosis. As such, however, it proves insufficient. Jean Allouch’s concept of the epic leap, conceived as the opposite of passage to the act, provides an alternative. Superimposing these two pairs of concepts makes it possible to develop a structure of the act, placing it in the space between two deaths. This framework is then used to critique Pierre Legendre’s approach to action in The Crime of Corporal Lortie. The article concludes with an analysis of the aforementioned murder in the context of the cases discussed in the essay.
Słowa kluczowe: czyn, przejście do czynu, acting-out, epicki skok, narracja, lęk
Keywords: act, passage to the act, acting out, epic leap, narration, anxiety
O autorze: Szymon Radziejowski (Uniwersytet Warszawski, Polska) – absolwent filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. Współorganizator konferencji „Psychoanaliza Teraz”, współprowadzący koła naukowego myśli współczesnej, sekretarz redakcji kwartalnika „Civitas. Studia z filozofii polityki”.
About the Author: Szymon Radziejowski (University of Warsaw, Poland) is a graduate of philosophy from the University of Warsaw. He is a co-organizer of the “Psychoanalysis Now” conference, co-convener of the Circle for the Study of Contemporary Thought, and secretary of the editorial office of the quarterly journal Civitas. Studia z filozofii polityki.
Bibliografia / Bibliography
Agamben, G. (2008). Homo Sacer. Suwerenna władza i nagie życie. Trans. M. Salwa. Warszawa: Prószyński i S-ka.
Allouch, J. (2025). New Remarks on the Passage to the Act. Lacan and the Lacanians. Trans. O. Zentner. New York: Routledge.
Burdyna, S. (2025). Available at: https://www.facebook.com/sonia.burdyna/posts/pfbid02gm9PYscieusp3mqcfXSRLAnhhfet8c6qQPph3T2WWTYSbnksx3nyiC47TgSgLrDgl. Accessed August 12, 2025.
Chiesa, L. (2024). Supreme Being-in-Evil, Criminal Good, and Criminal Desire: Lacan After Antigone, After Sade, After Kant. In C. Owens (ed.), Studying Lacan’s Seminar VII. The Ethics of Psychoanalysis. New York: Routledge.
Freud, S. (1996). O psychogenezie pewnego przypadku żeńskiego homoseksualizmu. In Charakter a erotyka. Trans. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Godlewski, S. (2016). Przejście do czynu a sinthom. Psychoanaliza, 2016(7).
Lacan, J. (2013). Wprowadzenie do Imion-Ojca. In Imiona-Ojca. Trans. R. Carrabino, J. Kotara, B. Kowalów & A. Kurek. Warszawa: PWN.
Lacan, J. (2006). Position of the Unconscious. In Écrits. Trans. B. Fink. New York: W. W. Norton & Company.
Lacan, J. (2014). Anxiety. The Seminar of Jacques Lacan, Book X. Trans. A. R. Price. Cambridge: Polity Press.
Laplanche, J., & Pontalis, J.-B. (2023). Słownik psychoanalizy. Trans. E. Modzelewska & E. Wojciechowska. Warszawa: Aletheia.
Laurent, É. (2013). Psychoanalytical Treatment of the Psychoses. Trans. T. Lachin. Psychoanalytical Notebooks, 26.
Leder, A. (2025). Leder o zbrodni na UW. Zamiast realnej troski – „stan wyjątkowy”. Grozi mechanizm błędnego koła. OKO.press. Available at: https://oko.press/leder-o-zbrodni-na-uw. Accessed August 12, 2025.
Legendre, P. (2011). Zbrodnia kaprala Lortie. Traktat o ojcu. Trans. A. Dwulit. Warszawa: Biblioteka Kwartalnika Kronos.
Miller, J.-A. (2006). Introduction to Reading Jacques Lacan’s Seminar on Anxiety II. Trans. B. P. Fulks. lacanian ink, 27.
Miller, J.-A. (2016). Efekt powrotu do psychozy zwykłej. Trans. B. Kowalów. Psychoanaliza, 2016(7).
Olesik, M. (2020). Kwadrat przebity włócznią. René Descartes, Georges de La Tour, nowoczesne doświadczenie ciała i zmysłowa praktyka abstrakcji. Warszawa: IBL PAN.
PAP. (2025). Prokuratura i obrońcy Mieszka R. chcą, by ewentualny areszt odbywał pod opieką psychiatrów. Available at: https://www.pap.pl/aktualnosci/prokuratura-i-obroncy-mieszka-r-chca-ewentualny-areszt-odbywal-pod-opieka-psychiatrow-0. Accessed August 12, 2025.
Theweleit, K. (2016). Śmiech morderców. Breivik i inni. Trans. P. Stronwilk. Warszawa: PWN.
Wolf, B. (2019). Anxiety Between Desire and the Body. What Lacan Says in Seminar X. New York: Routledge.
Licencja:
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa
