Call for Papers: Przekład i Nieświadome (For English see below

W liście z 6 grudnia 1896 roku – skierowanym do Wilhelma Fliessa – Sigmund Freud kreśli spekulatywną wizję aparatu psychicznego jako konstrukcji złożonej z kilku systemów „zapisu”. Według Freuda, pomiędzy poszczególnymi systemami zachodzi proces „przekładu”.  Niepowodzenie tego procesu miałoby być tożsame z tym, co nazywamy wyparciem, może więc prowadzić do różnych stanów patologicznych i niepokojących.

Obecność figury przekładu w dziele Freuda nie ogranicza się jednak bynajmniej do tej wczesnej spekulacji, która stała się podstawą „translacyjnego” modelu nieświadomego, wypracowanego przez Jeana Laplanche’a. W pismach twórcy psychoanalizy figura ta powraca nieustannie, w najrozmaitszych, często wzajemnie sprzecznych znaczeniach i funkcjach. I tak na przykład o przekładzie mówi Freud zarówno wtedy, gdy próbuje opisać proces powstawania symptomów neurotycznych, jak i proces interpretacji tego rodzaju symptomów – i, oczywiście, tekstu marzenia sennego. Bez ustanku zajmują go też przekładowe transfery pomiędzy poszczególnymi językami naturalnymi, które uprawia nasz aparat psychiczny, starając się wysłać sam do siebie zaszyfrowane wiadomości, z reguły zapisane w kilku systemach szyfrujących naraz.

Te i inne procesy przekładu aktywują się bez wątpienia w sytuacji klinicznej. Złożona dynamika tej sytuacji jest też okazją, by zadać fundamentalne pytania o grę przekładu między językiem ciała a mową werbalną, między językiem obrazów a językiem słów, między różnymi językami naturalnymi, którymi może posługiwać się analizant – i o relacje tej gry z pracą nieświadomego. Pojawiają się tu zresztą pytania zupełnie praktyczne: czy na przykład analiza osoby, wyrosłej w zupełnie innym środowisku kulturowym, która biegłość w języku analityka nabyła jako dorosła, jest w ogóle możliwa? A z drugiej strony, czy analityk może pracować w języku, który nie jest dla niego mother tongue?

A przecież trzeba też zapytać o obecność pracy nieświadomego w procesie przekładu, jaki dokonuje się poza sytuacją kliniczną: ustnego przekładu w komunikacji międzyludzkiej, przekładu literackiego, przekładu międzykulturowego. Nawet najdrobniejsze akty translacji tego rodzaju wywołują wszak do odpowiedzi całość źródłowego i docelowego kodu, poruszają nieogarnione warstwy językowych splotów i powiązań, które poza sytuacją przekładu pozostają w ukryciu, potajemnie kształtując nasze myślenie.

Mając na uwadze wszystkie te fascynujące zagadnienia, w najbliższym numerze „wunderBlocka” chcemy zastanowić się nad relacjami między nieświadomym a procesem przekładu, pojmowanym zarówno dosłownie jako przekład między językami naturalnymi, jak i w rozmaitych ujęciach metaforycznych, jako przekład intrapsychiczny, interpsychiczny, intermedialny – i międzykulturowy. Na artykuły, które rozważają tę relację od strony klicznicznej lub od strony filozofii języka, kultury czy podmiotu czekamy do 31 sierpnia 2026, do godziny 21:37. Teksty (zredagowane zgodnie z wytycznymi dostępnymi w zakładce “Dla autorek i autorów”) prosimy przesyłać na adres wunderblock@ifispan.edu.pl

Call for Papers: Translation and the Unconscious

In a letter dated December 6, 1896—addressed to Wilhelm Fliess—Sigmund Freud outlines a speculative vision of the psychic apparatus as a structure composed of several “recording” systems. According to Freud, a process of “translation” takes place between these systems. The failure of this process would be equivalent to what we call repression, and may thus lead to various pathological and disturbing states.

The presence of the figure of translation in Freud’s work is by no means limited to this early speculation, which became the basis for the “translational” model of the unconscious developed by Jean Laplanche. In the writings of the founder of psychoanalysis, this figure recurs constantly, in the most diverse, often mutually contradictory meanings and functions. Thus, for example, Freud speaks of translation both when he attempts to describe the process of the emergence of neurotic symptoms and the process of interpreting such symptoms—and, of course, the text of a dream. He is also constantly preoccupied with the translational transfers between individual natural languages that our psychic apparatus engages in, attempting to send encrypted messages to itself, usually encoded in several ciphering systems at once.

These and other processes of translation are undoubtedly activated in the clinical situation. The complex dynamics of this situation also provide an opportunity to ask fundamental questions about the interplay of translation between body language and verbal speech, between the language of images and the language of words, between the various natural languages an analysand may use—and about the relationship of this interplay to the workings of the unconscious. Moreover, entirely practical questions arise here: is it, for example, even possible to analyze a person who grew up in a completely different cultural environment and acquired fluency in the analyst’s language only as an adult? And, on the other hand, can an analyst work in a language that is not their mother tongue?

And yet one must also ask about the presence of the unconscious in the process of translation that takes place outside the clinical setting: oral translation in interpersonal communication, literary translation, intercultural translation. After all, even the smallest acts of translation of this kind elicit a response from the entirety of the source and target codes, stirring up vast layers of linguistic interweavings and connections that otherwise remain hidden, secretly shaping our thinking.

With all these fascinating issues in mind, in the upcoming issue of “wunderBlock” we wish to reflect on the relationship between the unconscious and the process of translation, understood both literally as translation between natural languages and in various metaphorical senses, such as intrapsychic, interpsychic, intermedial—and intercultural. We are accepting submissions for articles that explore this relationship from a clinical perspective or from the perspective of the philosophy of language, culture, or the subject until August 31, 2026, at 9:37 PM. Please submit your manuscripts (edited in accordance with the guidelines available in the “For Authors” tab) to wunderblock@ifispan.edu.pl